Woordenwisseling met Nieuwegein
de oude kom
een begrip, theater de kom. het gaat niet dicht, het verhuist. ja, dat klopt wel, maar de oude locatie is toch echt niet meer toegankelijk voor waar het jaren toe diende. toneel, cabaret, zang en dans, noem maar op. ontelbare voorstellingen trokken hier publiek. een handige plek, zo vlak naast de haltes van het openbaar vervoer. ik heb zelf met regelmaat de kom bezocht (de oude kom heet dat nu), niet alleen als publiek, ook met het popkoor amazing (volg ons op facebook!), en zo kwam ik ook in aanraking met de andere kant van het theater. de kleedruimtes, de gangen, de trappen, de repetities waar opstelling, geluid en belichting werden uitgetest. en in beide rollen het wachten op het opengaan van de gordijnen. ik wens de nieuwe kom zeer veel succes, en zal ook daar hopelijk in beide rollen aanwezig mogen zijn. maar eerst neem ik afscheid van de kom die ik ken.
de oude kom
het afscheid van een oude zaal
waar ooit zo veel te horen was
van routinier tot ‘groen als gras’
ontroerd, applaus, ’t kon allemaal
dit podium, het blijft nu leeg
het licht gedimd, de vloer te klein
voor ‘t ambitieuze nieuwegein
dat boven middelmaat uitsteeg
zo vlak bij tram en bussenstop
en reuring klonk in de foyer
het doek gaat hier niet langer op
gedaan is het, dag oude kom
ik neem je in gedachten mee
men loopt straks langs, ziet niet meer om
© ton de gruijter
kuddedier
ik ben niet de eerste die aandacht geeft aan de schapen die sinds kort in nieuwegein grazen. de laatste zal ik ook niet zijn. het is een bijzonder gezicht, zo’n kudde vol van onschuld, met een scherp afgerichte hond. het klinkt goed, het ruikt lekker, het is van alle tijden. als u een beetje vrolijk wil worden, zou u een kijkje moeten nemen. neem desnoods een kind of kleinkind mee als excuus. dit is toch veel leuker dan mechanisch maaien, van mij mogen ze blijven. kijken naar een kudde schapen geeft rust en maakt dat het denken anders gaat dan vooraf gedacht….
kuddedier
ach, was ik maar een kuddedier,
geen aandacht voor het eigen ik
waarin ik mij zo vaak verslik,
maar eenvoud schaft mij dan plezier
ja, laat mij opgaan in een groep
gemeenschap als het warme bad
waar niemand afwijkt van het pad
want ieder volgt dezelfde roep
en laat mij dan in onschuld gaan
zo ik de herder kan verstaan
© ton de gruijter
ik sta hier twee minuten stil
het oudste beeld in de gemeente nieuwegein is het monument voor de gevallenen.
namen van hen die vielen gebeiteld in de sokkel, het beeld zelf vol symboliek met betrekking tot vrede en het afleggen van onvrijheid. wees eerlijk, we staan er in het dagelijks leven niet bij stil. vrijheid is net zo vanzelfsprekend als ademhalen. maar dat geldt niet voor onze ouderen, ouders, grootouders. zij hebben hier meegemaakt wat we nu slechts van journaalbeelden kennen als iets wat elders op de wereld voorkomt. vrijheid vanzelfsprekend? wellicht, maar o zo belangrijk. en wat belangrijk is, moet je respecteren, moet je bij stil staan, moet je koesteren en als diepe, diepe waarde aan je omgeving en kinderen doorgeven. noem de oorlog zo u wilt geschiedenis, vrede en respect dienen van alle tijden te zijn.
ik sta hier twee minuten stil
het vraagt mij twee minuten maar
ik lees de namen in de steen
herken ze niet, ik maak alleen
uit eerbied hier mijn stil gebaar
respect voel ik in deze tijd
dat vrede hier gemeengoed is
en verder slechts geschiedenis
bezettingsmacht, vijf jaren strijd
ze hadden vrienden kunnen zijn
met man of vrouw van d’and’re kant
maar dat was toen vijandig land
en leven had een dunne lijn
ik weet niet beter, ik ben vrij
maar dat gold niet zo’n stenen naam
dus kom ik hier met u tesaam
en denk aan hen, de vierde mei
© ton de gruijter
vergrijzing
park oudegein. op een heuvel is het kunstwerk ‘de dialoog’ ingericht (dat vond ik wat deftiger klinken dan ‘neergezet’). zuiltjes en balloons, vertelt het boekje ‘kunstroute nieuwegein’. de dialoog, zo vlak bij de wijk de doorslag waar de gemoederen wel eens oplopen, dat is handig. ieder mag het zelf weten, maar ik vind het er mooi uitzien, het gaat heel natuurlijk op in de omgeving, terwijl het zo anders van karakter is. steen, graniet zelfs, op een groene heuvel met bomen. graniet in het park! of zou het een teken aan de wand zijn? er wordt immers met zorg gesproken over de te verwachten vergrijzing van de stad.
vergrijzing
de heuvel in het park bewijst
er breekt een nieuwe steentijd aan
granietjes die in bloei gaan staan
het groen verdwijnt, de stad vergrijst
de grassen worden streng gewied
en weggeveegd met harde hark
we zijn voorzichtig met ons park
want daar ontluikt het grijs graniet
het wint hier vast aan duurzaamheid
graniet, beton en ander steen
komt langzaam door de bodem heen
de nieuwe tijd wordt voorbereid
en straks klinkt ‘weet je nog van toen?’
-twee oude mensen in gesprek-
‘het lijkt vandaag de dag zo gek,
maar vroeger was hier ook nog groen’
© ton de gruijter
brug
de veerweg, vreeswijk. aan het einde kan men kiezen, de pont nemen naar vianen of op een bankje zitten. als u het laatste doet, en u laat de rust komen door de geluiden van het water, ziet u rechts de brug die zo berucht werd door haar files. een oude brug, vervangen door een nieuwe. oud en nieuw. toeval wil, dat een regionaal dagblad foto’s aanbiedt van vijftig jaar vroeger en nu (da’s andere taal voor oud en nieuw). in het bedoelde dagblad geeft piet daalhuizen, erkend kenner van hoe het vroeger was, aan dat de oude foto’s vooral polder en weiland te zien zullen geven, want bebouwing was er zo’n vijftig jaar geleden amper. nieuwegein moest nog ontstaan. bij vroeger en nu mijmer ik graag wat weg, en probeer me voor te stellen hoe zo’n brug er vroeger bij hing, hoe ze werd gemaakt, en hoe het daarvóór was. en wat de brug daar zelf van vindt, zo ze denken kon. deze week een tekst, die is opgenomen in mijn bundel ‘brand op de lippen’, geschreven op dat bankje.
brug
zo spant ze aan twee oevers
zo verbindt ze stad met streek
ze buigt zich over water
zo draagt zij oversteek
ze weet dat ze een bootje was,
een touwgetrokken pont
en later werd ze houtgemaakt,
kreeg binding met de grond
nu houdt ze aan de oevers vast
ze is van staal en stenen
terwijl de file in haar krast
de rust voorgoed verdwenen
en soms voelt ze een onderstroom
en soms hoort ze de golven slaan
alsof ze aan haar vragen kunnen
'wil jij hier niet vandaan'
dan wil ze weer een bootje zijn
nog eens als vroeger drijven
maar te hard is gefundeerd
verankerd moet ze blijven
© ton de gruijter
fietsliefhebber
ik ben een fietsliefhebber. zo erg, dat ik op straat kan blijven staan om te kijken naar frames, wielen, zadel. echt waar. ik deed –bij gelegenheid- er langer over een nieuwe fiets te kopen dan een auto. ik ben een fietsliefhebber, en het toeval wil dat in nieuwegein een zaak is gevestigd met dezelfde naam. ik had er al eens eerder over willen schrijven, maar dat zou reclame zijn. nu heb ik wél een aanleiding, de winkel is namelijk middels een actie van de molenkruier uitgeroepen tot beste zaak van nieuwegein. ik ben even op bezoek geweest om ze te feliciteren. wist u dat arie liefhebber, de eigenaar, deze zomer de alpe d’huez zes maal gaat bedwingen? om geld bijeen te krijgen ten behoeve van de kankerbestrijding. op koninginnedag zal hij op een alternatieve manier uw bijdrage vragen voor het goede doel. bezoek dan zijn zaak op de waardijnburg, winkelcentrum de batau. steun hem, zou ik zeggen. even terug naar het begin. ik ben een fietsliefhebber. er is een etalage die dezelfde naam draagt. alsof er een club is voor mensen zoals ik. een knipoog naar de beste zaak van nieuwegein.
fietsliefhebber
en door het raam, nog net in zicht
een vrijgevochten damesfiets
een spatbord met nieuw achterlicht
maar alle blikken doen haar niets
’t is la maison des bicyclettes
en liefhebbers, ze stromen toe
dan komt ze op, van spaak na spaak
haar trappers draaien, nimmer moe
haar handvat zoekt gericht een haak
in la maison des bicyclettes
bezoekers denken aan de toog
‘ach, als ik haar toch eens betast
daar hangt ze aan twee kabels hoog
dat stuur, dat frame, die kettingkast’
in la maison des bicyclettes
ze toont een stukje binnenband
een nippel, zadel, balhoofdstel
haar derailleur, zo fijn getand
melodieus zingt dan haar bel
voor la maison des bicyclettes
dan spant ze weer haar remmen aan
beëindigt zij haar fraaie act
de liefhebbers, ze moeten gaan
en ‘au revoir’ klinkt opgewekt
door la maison des bicyclettes
© ton de gruijter
zacht water
wat een opwekkend bericht. de watermakers van vitens beloven dat we binnenkort vanuit het (leest u het woord even mee?) drinkwaterproductiebedrijf te tull en ’t waal zacht water krijgen aangeleverd. zacht water. fijnstof hadden we al. het klimaat wordt steeds milder op deze mooie plek. wat zou het opleveren? we hoeven niet meer op kalkjacht, onze huishoudelijke apparatuur slibt minder snel dicht, en het lijkt strelend voor de tong, zo klinkt het, zacht water. ik zie er naar uit!
zacht water
het duurt nog even, maar beloofd
is het nu aan ons allemaal
de waterleiding, tull en ’t waal,
bij monde van het waterhoofd
zegt dat men ploetert, dag en nacht
en hardheid uit het water jaagt
da’s omdat kalk ons niet behaagt
en straks wordt al ons water zacht
en dan rest niets wat mij belet
te dromen van een waterbed
© ton de gruijter
het dorp in de stad.
zo, nu alle drukte van het openingsfeest van het stadshuis is afgelopen keert de rust weer. rust? in het centrum van een stad met zo veel inwoners? zeker. de woningen in het stadskwartier kennen, naast een beetje overdreven grootstedelijke namen als ‘barcelona’ en ‘miami’ een vreemd soort rust. ik mocht daar een kijkje nemen in een woning die binnenkort betrokken zou worden. hoog boven het gedoe van winkelen en het aandoen van de ambtenarij zijn terrassen aangebracht zo dat het lijkt of er in de lucht een nieuwe begane grond zweeft. de bewoners hebben daar een eigen plek met wandelgelegenheid, groen, lucht en bankjes. heel apart.
het dorp in de stad.
en kijk, in’t midden van de stad
aan d’ene kant een carillon
met af en toe een murmeling,
de and’re zij de middagzon
voor d’één plafond, voor mij de grond
zo woon ik rustig in de lucht
en wat lawaai hier onder is
verdunt hier tot een klein gerucht
’t is niet te groot, het voelt intiem
gescheiden van de drukte hier
en toch zo dicht bij al’t gemak,
een stedeling met dorpsplezier
© ton de gruijter
stadshuis nieuwegein
het is natuurlijk al open, dat stadshuis. maar op 24 maart is er dan ruimte om dat met een feest en bezichtiging te bezegelen. een gevarieerd programma, met o.a. om 11.15 uur popkoor amazing (dat weet ik omdat ik daar zelf in zing) en later op de dag van ‘the voice of holland’ niemand minder dan chris hordijk (dat weet ik omdat hij dus in ons ‘naprogramma’ zit). er is natuurlijk veel meer, zowel binnen als buiten het gebouw. we hopen dat het weer meezit, en dat u aanleiding ziet de boodschappen op een ander moment te doen. even terug naar het begin. de opening, en dan alsof het nog niet open was.
stadshuis nieuwegein
van heinde kwamen zij, van ver
het had hen veel te lang geduurd
dat vreemde glaspaleis, ommuurd,
en meer geroezemoes klonk er
gejuich steeg op, de poort bezweek
de binnenkant gaf zich nu bloot
geen wachter die het hen verbood
een ridder slechts, die hen bekeek
de massa klom de trappen op
vergaapte zich aan zaal na zaal
‘het is voor ons nu, allemaal,
van ondervloer tot aan de top’
en zo ontstond er feestgedruis
nooit zoeter een verovering
genomen zonder plundering
het glaspaleis was nu stadshuis
© ton de gruijter
gluren bij de buren in nieuwegein
heeft u het gehoord, gelezen wellicht? op 18 maart kunt u gratis van verschillende optredens genieten, gewoon bij mensen thuis. in de woonkamer. intiemer kan haast niet. er zijn 90 optredens, verdeeld over 30 adressen. je zal het maar kunnen organiseren! op voorhand een compliment. het gevarieerde programma is in brochurevorm te verkrijgen, maar ook op internet te zien. ik zou haast willen zeggen, als u al afspraken heeft, zeg ze af. wellicht treffen we elkaar. veel plezier!
een vooruitblik:
gluren bij de buren in nieuwegein
de derde zondag is’t van maart
zo uitgestorven op de straat
een plukje lege fietsen staat
te wachten, rond een tuin geschaard
bij buren wordt gegluurd vandaag
door jalouzie en door gordijn
intieme kunst in nieuwegein
en klank vult heel de stad gestaag
dan fietst het rond, een nieuw adres
’t is vol en men wordt doorgestuurd
er werd nog nooit zo leuk gebuurt
met gitarist of zangeres
’t is allemaal in kleine kring
een open deur, een warm onthaal
een kamer als theaterzaal
dit wordt een prachtherinnering
© ton de gruijter
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5...
- volgende >
